Казахстан: Эдийн засаг, нөөц баялаг, хөгжлийн чиг хандлага

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Кемелевич Токаевын урилгаар 2026 оны 04 дүгээр сарын 20-23-ны өдөр тус улсад төрийн айлчлал хийхээр Астана хотноо хүрэлцэн очоод байна. Үүнтэй холбогдуулан тус улсын талаар  товчхон мэдээллийг хүргэе.

Казахстан улс 1991 оны 12 дугаар сарын 16-нд тусгаар тогтнолоо зарласан бөгөөд 20 гаруй сая хүн амтай, нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээр дэлхийд 9 дүгээрт ордог, далайд гарцгүй улс юм.

Тус улс Ерөнхийлөгчийн засаглалтай бөгөөд Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааг 2022 онд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр 5 жилээс 7 жил болгон сунгасан. Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев мөн онд 7 жилийн хугацаагаар сонгогджээ.

• Эдийн засаг, гол үзүүлэлтүүд

Казахстаны дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 300 тэрбум ам.долларт хүрч, нэг хүнд ногдох ДНБ 14,700 ам.доллар байна.

Эдийн засгийн гол салбарууд нь:

• газрын тос, байгалийн хий
• уул уурхайн олборлолт
• машины үйлдвэрлэл
• хөнгөн болон хүнсний үйлдвэр
• хөдөө аж ахуй, мал аж ахуй, газар тариалан

Тус улс байгалийн баялгийн нөөцөөр:

• уран, вольфрамын нөөцөөр дэлхийд 1 дүгээрт
• хром, фосфорын нөөцөөр 2 дугаарт
• тугалга, молибдены нөөцөөр 4 дүгээрт
• газрын тосоор 12, чулуун нүүрсээр 9 дүгээрт ордог.

• Гадаад худалдаа

Казахстаны гадаад худалдааны нийт эргэлт өнгөрсөн онд 144 тэрбум ам.долларт хүрсэн бөгөөд:

• экспорт – 80 тэрбум
• импорт – 65 тэрбум ам.доллар байна.

Тус улс:

• экспортод → газрын тос, түлш, металл, хүдрийн түүхий эд
• импортод → машин, тоног төхөөрөмж, тээврийн хэрэгсэл, өргөн хэрэглээний бараа авдаг.

• Монгол–Казахстаны харилцаа

Монгол, Казахстаны худалдааны эргэлт өнгөрсөн онд 58 сая ам.доллар давж, өмнөх оноос 7.2 хувиар өссөн байна.

Монгол Улс Казахстан руу:

• хүнсний бүтээгдэхүүн
• адууны мах
• ноос, ноолууран бүтээгдэхүүн
• хивс, хивсэнцэр
• транзит автомашин экспортолдог.

Харин Казахстанаас:

• гурилан бүтээгдэхүүн
• чихэр, жимс
• цагаан будаа
• тамхи, коньяк импортолдог.

• Хөрөнгө оруулалт, иргэдийн харилцаа

Казахстаны 100 хувийн болон хамтарсан хөрөнгө оруулалттай 74 аж ахуйн нэгж Монголд бүртгэлтэй байна.

2025 онд:

• Казахстанаас 24 мянга гаруй иргэн Монголд зорчсон
• Монголын мөн тооны иргэн Казахстан руу зорчжээ

Мөн:

• Казахстаны 575 иргэн Монголд оршин суудаг
• Монголын 4 мянга гаруй иргэн Казахстан улсад амьдарч байна.

• Боловсролын хамтын ажиллагаа

2019 оноос хойш Казахстаны Засгийн газрын тэтгэлгээр жил бүр 25 монгол оюутан суралцаж байна.

Сүүлийн жилүүдэд:

• 2024–2025 онд 11 оюутан
• 2025–2026 онд 22 оюутан бакалавр, магистрын түвшинд элсэн суралцжээ.