Монгол хүн Нобелын шагналтан боллоо

Том гавьяа бай­гуулж, Сирид очиж хи­мийн зэв­сэг устгалцаад, дэл­хийн энх­тайваны төлөө хувь нэмрээ оруулж, Нобелын шаг­нал хүртсэн хамт олны нэг хэ­сэг болсон хүнийг Нобелын шаг­нал­тан гэж хэлэхэд юу нь буруу байх вэ?

Завхан аймгийн Ургамал сумын харьяат, НҮБ-ын химийн зэвс­гийн шин­жээч, хурандаа Д.Эрдэ­нэ­­цогт гэдэг хүн Нобелын шаг­нал авлаа гэж сүүлийн хэд хо­ног л шуугилаа. Эхэндээ ит­гэсэнгүй, мэдээлэл ч нэг их га­рахгүй байсан юм. Харин сүү­л­дээ гадаадын сайтууд бо­лоод дотоодын мэдээллийн хэ­рэгслүүд энэ талаар мэдээлж эх­лэхэд л үнэн гэдэгт нь итгэлээ.

Монгол хүн сансарт нисч байхад улс даяараа баярласан. Монгол хүн Олимпийн аварга болоход үндэсний хэмжээнд асар их баяр хөөр болж, эх орноороо, эр чадалтай хөвгүүдээрээ ба­хархаж, омошиж байсан нь саяхан. Монгол хүн Холливудын ки­нонд тоглоод ирэхэд дор бүрнээ л баяртай байсан. Тэгвэл одоо монгол хүн Нобелын шаг­нал хүртлээ. Тиймээс НҮБ-ын хи­мийн зэвсгийн шинжээч, ху­рандаа Д.Эрдэнэцогтыг “Долоо хоногийн дуулиант нөхөр”-өөр нэр­лэж байгаа юм. Тэрбээр ар­мид 25 жил алба хааж бай­гаа бөгөөд сүүлийн есөн жил НҮБ-д химийн зэвсгийн шин­жээчээр ажиллаж байгаа аж.

Тэр­бээр “Хувь надад биш. Бай­гууллагад өгсөн шагнал гэд­гийг  онцлох шаардлагатай” хэ­мээн ярьсан байна билээ.  Гэх­дээ л хэн дуртай нь НҮБ-д хи­мийн зэвсгийн шинжээчээр ажил­лана гэж байхгүй шүү дээ.  Тийм болохоор байгууллагын ч, хувь хүний ч шагнал гээд хамаатуулчихад болохгүй юм­гүй.  2013 оны аравдугаар сард Сирийн улс төрийн асуу­дал маш хэцүү болж ирсэн.   АНУ болон барууны орнууд “Си­рид химийн зэвсэг байна, дай­ралт хийх нь” гээд ОХУ бо­лон барууны орнууд тус улсад  дайн гаргахгүйн төлөө анхаарч ажил­ласан аж.  Тиймээс НҮБ   Си­рийн химийн зэвсгийг хя­налт­даа авч ажиллахаар болж,  АНУ тус улс руу  дайралт хий­хээ больж.

Ингээд химийн зэвс­гийн шинжээчид Сирид очиж хи­мийн зэвсгийг устгасан аж.  Яг тэр үед Нобелын шагнал яригдаж эхэлсэн байна. 250 га­руй байгууллага хувь хүмүүс өр­сөлдсөнөөс нэг байгууллага, нэг хувь хүн үлдсэн байна.   Хувь хүний шагналыг нь  ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путинд өгч, байгууллагын шагналыг НҮБ авсан ажээ.  Нобелын энхтайваны шагналыг уг нь байгууллагад нь өгсөн. Гэх­дээ  Сирийн химийн зэвсгийг уст­га­сан учраас багийн гишүүдэд сертификат болон медаль гар­дуул­сан юм байна.

Ийм том гавьяа бай­гуулж, Сирид очиж хи­мийн зэв­сэг устгалцаад, дэл­хийн энх­тайваны төлөө хувь нэмрээ оруулж, Нобелын шаг­нал хүртсэн хамт олны нэг хэ­сэг болсон хүнийг Нобелын шаг­нал­тан гэж хэлэхэд юу нь буруу байх вэ.  Манайхан бо­­ло­хоор өөрийн хүчээр аваа­­гүй, байгууллагад өг­сөн шаг­на­лыг хувь хүнд нял­заалаа гэх мэтээр уралцаад л байна, сүү­лийн хэд хоног. Уг нь НҮБ-ын химийн зэвсгийн шин­жээ­чээр Монгол Улсын иргэн ажиллаж байгаа юу гэвэл тийм. Энэ байгууллагад ажиллахаар шал­­галт өгөөд тэнцээгүй улс орон, олон ч эрдэмтэн байдаг гэнэ билээ. НҮБ-ын химийн шин­­­жилгээний байгууллага анх 1997 онд байгуулагдсан ца­­гаас  эхлээд  л монгол шин­жээ­чид ажилласан аж.

1997 онд анх генерал н.Хүрлээ гэж хүн ажиллаж байсан юм бай­на. Түүний гэрээ дуусахад ху­ран­­даа Нармандах гэдэг хүн ажил­­лаж байж. Харин түүний ха­лааг Д.Эрдэнэцогт ху­ран­даа авч, одоо 10 дахь жил­дээ ажил­лаж байгаа юм бай­на. Уг нь долоон жилийн гэ­рээтэй л ажиллуулдаг гэсэн. Ха­рин Си­рийн асуудлаас бо­лоод түү­ний гэрээг сунгасан аж.  

Д.Эр­дэнэцогт хурандаа мон­гол­чуудын халааг таслалгүй авч явж, нэр хүндтэй, сайн ажил­лаж, Нобелын шагналын багт баг­таж чадлаа. Эх орондоо Но­белын шагналыг авчирч чадлаа. Ийм хүнээр бахархахгүй байхын аргагүй.

Дэлхий дахинд монгол хүн Нобелын шагналын багт багтсан талаар бичиж, ярьж байна. Монгол Улсын нэр гарч байна.  Тийм байхад бид монгол хүн Нобелын шагналтан бол­лоо гээд хөөрчихөд яадаг юм. Д.Эрдэнэцогт гэдэг хувь хүн тэр байгуулагад ажиллаад, Но­белын шагналын багт багт­сан байлаа ч монгол хүн л гэж яригдана шүү дээ.  Мон­гол хүн, монголчууд Но­бе­лын шагналтай боллоо. Тэр Но­белын шагналтан гэж дуу­дуулах гавьяатай ч хүн юм бай­на.

Н.Пунцагболд