Н.Учрал: Монгол улс бүс нутгийн тээвэр, худалдаа, хөрөнгө оруулалтын зангилаа улс болохоор зорьж байна

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал /2026.09.03/ Дорнын эдийн засгийн XI чуулга уулзалтын нэгдсэн хуралдаанд оролцож үг хэллээ. Ерөнхий сайд Н.Учралын хэлсэн үгийг бүрэн эхээр нь хүргэж байна. 

Эрхэм хүндэт ОХУ-ын Ерөнхийлөгч, ноён Владимир Владимирович Путин,

Эрхэм хүндэт төр, засгийн тэргүүн, эрхэмсэг зочид, хүндэт төлөөлөгчид, хатагтай, ноёд оо,

Та бүхэнд Монголын ард түмний нэрийн өмнөөс чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлж, амар амгалан, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.

Дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн шинэ төвүүдийн нэг болон эрчимтэй хөгжиж буй Ази, Номхон далайн бүс нутагт онцгой байр суурь эзэлдэг Алс Дорнодод жил бүр зохион байгуулагддаг Дорнын эдийн засгийн чуулга уулзалтад оролцож байгаадаа баяртай байна.

Энэхүү нэр хүндтэй чуулга уулзалтад Монгол Улсыг оролцохыг урьсан эрхэм хүндэт Владимир Владимирович Путин Танд чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.

Энэ удаагийн чуулга уулзалтыг “Алс Дорнод: хүний сайн сайхны төлөөх хөгжил” хэмээх утга төгөлдөр сэдвийн дор зохион байгуулж буй нь хөгжлийн эцсийн зорилго нь хүн, түүний сайн сайхан амьдрал, ирээдүйн боломж байх учиртайг тод томруун илэрхийлж байна.

Бидний хувьд хөгжил гэдэг нь зөвхөн эдийн засгийн үзүүлэлтийн өсөлтөөр хэмжигдэх бус, иргэн бүрийн амьдралын чанар дээшилж, залуу үеийн ирээдүйд итгэх итгэл нэмэгдэж, улс орнууд хоорондын харилцан ойлголцол, итгэлцэл бэхжих үйл явц юм.

Иймээс худалдаа, хөрөнгө оруулалт, тээвэр логистик, эрчим хүч, технологи, хүний хөгжлийн салбар дахь хамтын ажиллагааг өргөжүүлж, бүс нутгийн эдийн засгийн уялдаа холбоог улам бататгах нь бидний нийтлэг эрх ашиг хэмээн үзэж байна.

Хатагтай, ноёд оо,

Өнөөдөр олон улсын харилцаа, дэлхийн эдийн засгийн орчин урьд өмнөхөөсөө илүү ээдрээтэй, сорилт ихтэй цаг үед байна.

Үнийн хэлбэлзэл, нийлүүлэлтийн сүлжээний тасалдал, тээвэр логистикийн хүндрэл, төлбөр тооцооны тогтолцоонд гарч буй өөрчлөлт, геополитикийн зөрчилдөөн зэрэг нь улс орнуудын тогтвортой хөгжилд шинэ сорилт болж байна.

Ийм цаг үед бид ялгаатай байдлаа улам тодотгохоос илүүтэй нийтлэг эрх ашгаа эрэлхийлж, харилцан итгэлцэл, тэгш эрх, харилцан хүндэтгэл, зөвшилцөлд тулгуурласан хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх учиртай.

Монголчууд бид “Эвтэй бол хүчтэй” хэмээн эртнээс эрхэмлэн хэлж ирсэн. Өнөөдөр энэ мэргэн санаа улс үндэстнүүдийн харилцаанд урьд өмнөхөөсөө илүү үнэ цэнтэй болж байна. Ялгаатай байдлаа хүндэтгэн, нийтлэг эрх ашгаа эрхэмлэж чадвал бидний хамтын хүч бүс нутгийн энх тайван, тогтвортой хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулна.

Монгол Улс энхийг эрхэмлэсэн, нээлттэй, бие даасан, олон тулгуурт гадаад бодлогыг тууштай баримталж ирсэн бөгөөд улс орнуудын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг хүндэтгэсэн хамтын ажиллагааг бүс нутгийн энх тайван, тогтвортой хөгжилд хүрэх чухал нөхцөл гэж үздэг.

Монгол Улс газар зүйн онцгой байршил, байгалийн баялаг, залуу бөгөөд чадварлаг хүний нөөцийн давуу талдаа түшиглэн бүс нутгийн эдийн засгийн интеграцид идэвхтэй оролцож, тээвэр, логистик, эрчим хүч, худалдаа, хөрөнгө оруулалтын зангилаа улс болох зорилтыг дэвшүүлэн ажиллаж байна.

Манай улсын тогтвортой эдийн засгийн өсөлт нь стратегийн томоохон төсөл, хөтөлбөрүүдийг урагшлуулахын зэрэгцээ үйлдвэрлэл, экспорт, үйлчилгээний бүтээмжийг нэмэгдүүлж, эдийн засгийн өсөлтийн үр өгөөжийг ажлын байр, өрхийн орлого, бизнесийн боломж, иргэдийн амьдралын чанарт бодитоор хүргэх үндэс суурь болно.

Хүний хөгжлийг Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлогын гол зорилтуудын нэг болгон тодорхойлж, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрөөр дамжуулан иргэдээ эрүүл, урт удаан амьдрах, чанартай боловсрол эзэмших, зохистой хөдөлмөр эрхлэх, аюулгүй, тав тухтай орчинд амьдрах боломжийг бүрдүүлэхэд чиглэсэн бодлогыг хэрэгжүүлж байна.

Хатагтай, ноёд оо,

Хүний сайн сайхан, бизнесийн хөгжил, бүтээлч санаачилгын бат бөх үндэс нь эдийн засгийн эрх чөлөө юм.

Хүнд суртал, давхардсан зохицуулалт, шаардлагагүй зөвшөөрөл, бизнес эрхлэхэд учирч буй саад тотгорыг арилгахгүйгээр эдийн засгийн бодит өсөлт, өрсөлдөх чадварыг хангах боломжгүй.

Иймээс Монгол Улсын Засгийн газар “Чөлөөлье” үндэсний санаачилга, “Эрх чөлөөний дөрвөн зам, дөрвөн чөлөөлөлт” бодлогыг хэрэгжүүлж, бизнес эрхлэгч, хөрөнгө оруулагч, үйлдвэрлэгчдэд тулгарч буй саад бэрхшээлийг үе шаттай арилгаж, төрийн оролцоог оновчтой болгон, хувийн хэвшлийн бүтээлч хүч, хөрөнгө оруулалт, бүтээмж, ажлын байрыг нэмэгдүүлэхэд анхаарч байна.

Эдийн засгийн эрх чөлөөний багц хуулийг батлан хэрэгжүүлснээр хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах, маргааныг олон улсын арбитраар шийдвэрлүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх, хөрөнгийн зах зээлд хөрөнгө оруулалт татах боломжийг өргөжүүлэх, зарим салбар дахь гадаадын хөрөнгө оруулалтын хязгаарлалтыг үе шаттай бууруулах зэрэг бизнесийн орчны шинэ боломжууд нээгдэж байна.

Энэ бол Монгол Улс эдийн засгаа илүү нээлттэй, өрсөлдөх чадвартай, хөрөнгө оруулалтад ээлтэй болгохыг зорьж буйн тод илэрхийлэл юм.

Үүний зэрэгцээ хиймэл оюун ухаан, дэвшилтэт технологи, инновац, инженерчлэлийн ур чадварыг шинэ үеийнхэнд эзэмшүүлэх нь хүний хөгжлийн бодлогын салшгүй хэсэг гэж бид үздэг.

Алс Дорнод болон Ази, Номхон далайн бүс нутгийн залуу мэргэжилтэн, эрдэмтэн, судлаачдын солилцоог өргөжүүлж, ногоон технологи, аж үйлдвэр, тээвэр логистик, хөдөө аж ахуй зэрэг ирээдүйн хөгжлийн салбарт шаардлагатай хүний нөөцийг хамтран бэлтгэх асар их боломж бидний өмнө байна.

Эрхэм хүндэт хатагтай, ноёд оо,

Монгол Улс мөнхийн хөрш Оросын Холбооны Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улстай тогтоосон иж бүрэн стратегийн түншлэлийн харилцааг эрхэмлэн хөгжүүлж, гурван талын харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг тогтвортой өргөжүүлэхийг гадаад бодлогын тэргүүлэх чиглэлийн нэг хэмээн үздэг.

Монгол, Орос, Хятадын эдийн засгийн коридорын төслүүдийг урагшлуулах, хил дамнасан худалдаа, тээвэр логистикийн нөхцөлийг сайжруулах, дэд бүтцийн харилцан уялдааг нэмэгдүүлэх нь бүс нутгийн эдийн засгийн харилцан хамаарлыг бэхжүүлэх чухал алхам юм.

Төмөр замын төв коридорын шинэчлэл, гурван улсыг холбосон авто замын сүлжээ, хил дамнасан тээврийн дэд бүтэц, боомтын хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, гаалийн үйл ажиллагааг цахимжуулах зэрэг нь худалдааны эргэлтийг өсгөж, тээврийн хугацаа, зардлыг бууруулан, нийлүүлэлтийн сүлжээний найдвартай байдлыг дээшлүүлэх бодит боломжийг бий болгоно.

Монголчууд “Холын замд нөхөр хэрэгтэй” хэмээн хэлдэг. Өнөөдөр улс орнуудын хөгжлийн зам ч мөн адил хамтын ажиллагаа, харилцан итгэлцэл, сайн хөршийн харилцааг улам бүр шаардаж байна.

Биднийг холбож буй төмөр зам, авто зам, эрчим хүч, худалдааны коридор бүр нь зөвхөн бараа бүтээгдэхүүн нэвтрүүлэх суваг бус, харилцан итгэлцэл, хамтын хөгжил, ард түмнүүдийн найрамдлыг холбох гүүр байх учиртай.

Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дамжуулан Оросын байгалийн хийг БНХАУ-д нийлүүлэх төсөл нь гурван улсын эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд стратегийн шинэ боломж нээж, эрчим хүч, тээвэр, дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалт, мэргэжлийн хүний нөөцийн чиглэлээр урт хугацааны харилцан үр өгөөж бий болгох бүрэн боломжтой.

Бид энэ болон бусад томоохон төслийг харилцан ашигтай, эдийн засгийн үр өгөөжтэй, урт хугацааны тогтвортой хамтын ажиллагааны зарчимд тулгуурлан урагшлуулахыг зорьж байна.

Үүний зэрэгцээ Монгол Улс болон Евразийн эдийн засгийн холбоо, түүний гишүүн орнуудын хоорондын худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх нь Монголын үйлдвэрлэгч, экспортлогчдод шинэ зах зээлд гарах, экспортын нэр төрлийг нэмэгдүүлэх, нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой.

Цаашид гурван улсын хамтын ажиллагааны механизм, эдийн засгийн коридорын төслүүдийн хэрэгжилтийг улам боловсронгуй болгож, хил дамнасан худалдаа, тээвэр логистик, эрчим хүч, ногоон хөгжил, инновац, цахим шилжилтийн чиглэлээр хамтын ажиллагааг шинэ агуулгаар баяжуулах нь Евразийн бүс нутгийн тогтвортой хөгжилд бодит хувь нэмэр оруулна гэдэгт итгэлтэй байна.

Эрхэм хүндэт хатагтай, ноёд оо,

Уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилт, газрын доройтол, хүнс, усны аюулгүй байдал зэрэг нийтлэг сорилт нь улс орны хил хязгаараар хязгаарлагдахгүй.

Иймээс байгаль орчинд ээлтэй технологи, сэргээгдэх эрчим хүч, байгалийн баялгийг хариуцлагатай, үр ашигтай ашиглах туршлага, мэдлэгээ харилцан хуваалцаж, бүс нутгийн хэмжээнд хамтран ажиллах нь бидний нийтлэг үүрэг юм.

Монгол Улс “Тэрбум мод”, “Хүнсний хувьсгал”, “Цагаан алт” зэрэг үндэсний хэмжээний хөдөлгөөнийг хэрэгжүүлж, цөлжилт, газрын доройтолтой тэмцэх, хүнсний тогтвортой тогтолцоог бүрдүүлэх чиглэлээр олон улсын болон бүс нутгийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлж байна.

Хэдхэн хоногийн өмнө Монгол Улс НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлыг эх орондоо амжилттай зохион байгуулсан нь эдийн засгийн өсөлтийг байгаль орчны тэнцвэр, хүнсний аюулгүй байдал, иргэдийн амьдралын чанартай уялдуулах асуудлыг олон улсын түвшинд нээлттэй хэлэлцэх чухал боломж боллоо.

Энэ бол бидний дэвшүүлж буй “хүний сайн сайхны төлөөх хөгжил” хэмээх үзэл санаатай бүрэн нийцэж байгаа юм.

Эрхэм хүндэт Ерөнхийлөгч Владимир Владимирович Путин,

Эрхэм хүндэт хатагтай, ноёд оо,

Дорнын эдийн засгийн XI чуулга уулзалт нь Алс Дорнод төдийгүй Ази, Номхон далайн бүс нутаг, Евразийн өргөн уудам орон зайд хүний сайн сайхан, тогтвортой хөгжил, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны шинэ боломжийг нээсэн чухал индэр болж байна.

Энд хэлэлцэж буй санаачилга, төсөл, шийдэл бүхэн ард иргэдийн амьдралд бодит үр өгөөж авчрахуйц, улс орнуудын харилцан итгэлцлийг бэхжүүлсэн, урт хугацаанд тогтвортой хамтын ажиллагаанд чиглээсэй хэмээн хүсэж байна.

Монгол Улс ийм хамтын ажиллагаанд өөрийн хувь нэмрээ оруулахад ямагт бэлэн байна.

Монголчууд “Саахалт айлын санаа нэг” хэмээн эрхэмлэн хэлдэг. Олон зууны турш зэрэгцэн оршиж, сайн хөршийн ёс, харилцан хүндэтгэлийг эрхэмлэн ирсэн Монгол, Оросын ард түмний харилцааны үнэ цэнэ ч үүнд оршдог.

Энэхүү итгэлцэл, найрамдал, харилцан хүндэтгэлийн үнэт өвийг бидний үе улам бататгаж, ирээдүй хойч үедээ улам бэхжүүлэн өвлүүлэх учиртай.

Эрхэм хүндэт Владимир Владимирович Путин Танд Монгол Улсыг Дорнын эдийн засгийн чуулга уулзалтад оролцохыг урьж, халуун дотноор хүлээн авч буйд дахин чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.

Танд болон Оросын ард түмэнд эрүүл энх, аз жаргал, хөгжил дэвшил, сайн сайхан бүхнийг чин сэтгэлээсээ хүсэн ерөөе.

Монгол, Оросын ард түмний уламжлалт найрсаг харилцаа, сайн хөршийн итгэлцэл үеийн үед батжин бэхжиж, хоёр орны хамтын ажиллагаа улам өргөжин тэлж, ард иргэдийн сайн сайхан амьдралд үр шимээ өгөх болтугай.

Дорнын эдийн засгийн XI чуулга уулзалтын үйл ажиллагаанд өндөр амжилт хүсье.

Анхаарал тавьсанд баярлалаа.