БААТАР МААНЬ ХЭНТЭЙ, ЮУ ХИЙГЭЭД ЯВНА ВЭ?

Энэ жилийн сонгууль урьд өмнөх сонгуулиудаас нэлээд онцлогтой болж байгаа гэдэгтэй маргах хүн үгүй биз. Улс төрийн гол хоёр намын бодлого зорилт, чиг хандлага, үзэл баримтлал Сонгуулийн шинэ хуульд голлох чиг баримжаа болж, тодорхой тусгалаа олсон нь энэ онцлогийг нөхцөлдүүлсэн гэж хэлж болно.

УИХ-ын болон нийслэлийн ИТХ-ын сонгууль хамтдаа болж буй нь тэдгээр онцлогуудын нэг. Нийслэлийн ИТХ-ын сонгуульд тэгтлээ ач холбогдол өгч байгаагүй, түүнээсээ хамаараад хэзээ ч олонх болж үзээгүй Ардчилсан Нам энэ удаа Монголын нийт хүн амын бараг тал хувь нь амьдардаг Нийслэлд заавал ялалт байгуулах зорилт тавьж, Улсын баатар Э.Бат-Үүлээр фронт командлуулав. Үнэндээ бол УИХ-д олонх болохоос орон нутагт, ялангуяа нийслэлд засгийн эрхийг барих нь дутахааргүй ач холбогдолтой, нарийн яривал илүү чухал зорилт гэдэг нь ойлгомжтой. УИХ-д АН олонх боллоо ч боловсруулсан бодлого нь МАН-ын удирдлагатай орон нутагт очоод хэрэгжихгүй, хэрэгжлээ ч үр дүн нь өрсөлдөгч хүчинд ашигтай байх нь Засгийн эрхийг бүрэн бүтэн барьж байна гэж хэлэхэд өрөөсгөл бөлгөө.

1990 оноос хойш нэг л удаа, 1996 онд нийслэлд АН-ын засаглал тогтож байсан ч тэр нь МАХН-ын “тусламжтайгаар” бий болсон, тэгээд ч хоёрхон жил оршин тогтносон болохоор хотыг жолоодож байсан гэсэн үг биш. Ганц нэг аймагт ялж байсан ч ямагт МАХН-ын сүүдэрт оршин байсан билээ. Тиймээс АН энэ удаад нийслэлийн сонгуулийг чиглэсэн нэлээд том төлөвлөгөө боловсруулж, ширүүхэн дайралт хийж байгаа. Засгийн эрхийн төлөөх тэмцэл хийж, ялалтдаа сүрхий итгэлтэй байгаа намын хувьд энэ зорилтыг буруутгах аргагүй.

Ардчилсан хувьсгалын анхны удирдагчдын нэг, туршлагатай улстөрч, тууштай тэмцэгч Э.Бат-Үүлийн үйл ажиллагааг ч зөвтгөж болно. Түүнд Ерөнхийлөгчид нэр дэвших шаанс байхгүй. Ц.Элбэгдорж дахин дэвших нь тодорхой. Ерөнхий сайд болох мөрөөдөл нь тэртээ 1998 онд Н.Багабанди Ерөнхийлөгч дээр бүдэрснээс хойш боломжгүй болсон. Тэгэхээр сүүлчийн дайралтаа Хотын даргын суудал руу хийгээд үзэхэд болохгүй нь юу байхав. Гэхдээ судалгаанаас үзвэл АН-ын ялах магадлал өндөр биш, хотын даргын албан тушаал Бат-Үүлд арай ахадсан ачаа харагдаж байгаа, Г.Мөнхбаярын өнгөрсөн жилүүдэд хийсэн ажил, хэрэгжүүлсэн бодлого, хувь хүнийх нь мөн чанарыг нийслэлийнхний дийлэнх олонх дэмждэг зэрэг хүчин зүйлүүд байгаа ч нийслэлийн ИТХ-д АН урьд өмнө байгаагүй өргөн бүрэлдэхүүнтэй, бодит сөрөг хүчин болох магадлал байна.

Гэтэл авлига, албан тушаалын өмчлөл, олигархиудын засаглалтай тэмцэнэ хэмээн ил тод, чанга ширүүн зарлаад байгаа Э.Бат-Үүл баатрын араас арай өөр өнгө цухалзаад байгааг яалтай. “Ардын эрх” сонин, “Ийгл”, “Боловсрол” зэрэг телевиз түүний талаар дагнасан сурталчилгааг түлхүү хуудас, цагаар нийтэлж нэвтрүүлж байгаагийн ард “Бодь” групп, “Голомт” банк байгаа юм байна хэмээн таамаглахад хүргэсэн нь үнэн төдийгүй нэлээд чиг зорилготой хандлага болох нь тодорхой болж байх шиг байна.

Баатрын маань сонгуулийн сурталчилгааны бүхий л зардлыг дээрх банк, групп хариуцаж байгаа гэнэ. Ерөөс Бат-Үүлийн тэдэнтэй холбогдсон сэжим зөвхөн нэг намынх, найз нөхдийн гэсэн хүрээллээс арай илүү том тойрогт эргэлддэг ажээ.

Улаанбаатарын зуслангийн бүс Санзайн аманд “Санзай хотхон” гэж бий. Уг нь “Бодь” группийн ажилчдынх гэсэн нэртэй боловч тэдний ажилтнууд гэхээр хүмүүс бараг байдаггүй, гурван том хаус голлосон, харуул хамгаалалт нь чанга дориун газар байх аж. Гэтэл тэдгээр гурван хаусны нэгэнд Баатар маань амьдардаг нь тодорхой болов. Сүхбаатар дүүргийн 19 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт орших уг хотхоны усан хангамж, ариутгах татуургын үйл ажиллагаанд усны чанар, аюулгүй байдлын шинжилгээ хийхэд стандарт, дүрмийг бүдүүлгээр зөрчсөн, ус ашиглах гэрээ зөвшөөрөл авалгүй дур мэдэн ашигласан, тэр ч бүү хэл бохир усаа голд шууд нийлүүлж, тэр хавийн иргэд, айл өрхийн ундны усыг бохирдуулж байгаа нь тогтоогдсон байна.

Тиймээс МХЕГ-ын улсын байцаагчийн дүгнэлт өнгөрсөн тавдугаар сарын 31-ний өдөр гарч, “Санзай хотхон”-ы ус хангамжийн эх үүсвэрийн үйл ажиллагааг зургадугаар сарын 05-ны өдрөөс зогсоохоор шийдвэрлэсэн байх юм.

Хэрвээ Э.Бат-Үүл хотын дарга болбол сонгуулийн зардлаа гаргуулж, байшин хауст нь амьдарч байгаа “Бодь” группт Улаанбаатар хотын эрх мэдлийг атгуулах нь ойлгомжтой гэсэн шивэр авир яриа бүр АН-ын дотоодод өрнөж эхэлсэн байна. АН-д “Алтан гадас”, “МоАХ”, “Зүүн хойд Ази” гэсэн гурван том фракц бүлэглэл бий. “Алтан гадас” Засгийн газарт, “МоАХ” Ерөнхийлөгчийн хавь газарт нөлөөллөө тогтоосон, одоо “Зүүн хойд Ази” нь Улаанбаатар хотод ноёрхлоо тогтоох гэж байгаа юм гэж учир мэдэх хүмүүс ярьж байна. “Бодь”, “Голомт”-ынхон чухамхүү “Зүүн хойд Ази”-д хамаардаг нь үнэн билээ.

Гэрийн хорооллынхонд гэнэт жигтэйхэн хайртай болсон Бат-Үүл маань “газрын луйвар”-ын тухай ам ангайх болгондоо ярьж байгаа. Гэтэл мөнөөхөн ам бүлд нь багтдаг “Бодь”, “Голомт” нь Улаанбаатарт хамгийн их хэмжээний газар эзэмшдэг ТОП-10 компанийн жагсаалтад нэлээд дээгүүр бичигддэг юм байна. Хүүхдийн парк, Санзайн ам гэх мэтээр аль л ашигтай, байрлал сайтай, үзэсгэлэнтэй газруудад тэд бууриа аль хэдийнэ засчихжээ.

Баатар өөрөө ч “Газар эзэмших” уралдаанаас хоцроогүй, бүр уралцаж яваа бололтой. ХУД-ийн 11-р хороонд Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулах ажил өрнөж, овоо ч урагштай яваа. Г.Мөнхбаяр энэ ажлыг санаачлан эхлүүлэхдээ Улаанбаатар хотынхны ундны усны эх үүсвэр, шугам байгууламж оршдог энэ газарт баячууд нүд унагаад байгаа тул хотынхоо иргэдийн амрах, зугаалах хүрээлэн болгохоор шийдлээ гэж тайлбарлаж байсан. Гэтэл Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн дэргэд, мөнөөх цэвэр усны эх үүсвэр дээр бас нэгэн хотхон сүндэрлэж эхэлсэн нь бас л Бат-Үүл баатартай холбогдоодохов.

Анх 2007 онд 1000 ам метрээр баталгаажуулж авсан энэ газрыг 2011 оны гуравдугаар сард 21037 ам метр болгон тэлж, 196 тоот шийдвэрээр өөрийн болгосон компани нь “Сонор рекордс” гэдэг ХХК байх юм. “Сонор рекордс” бол Бат-Үүлийн гэр бүлийн компани, хүүгийнх нь нэр дээр байдаг гэдгийг мэдэхгүй хүн цөөн биз ээ.

Ийм барим тавим баримт байгааг олноос нуухыг тэвчсэнгүй. “Биеэ засаад...” гэдэг үг чухамхүү ийм үйлдлээс ангид, нэр үйл нь цэвэр, ашиг сонирхлын аливаа зөрчилгүй байхыг л хэлдэг баймаар. Олигархиудтай тэмцэж, газрын наймааг зогсоох уриа хашгирч яваа Бат-Үүл баатар маань хэнтэй нийлээд, юу л хийгээд байна даа?!